Trong vài năm trở lại đây, vấn đề thị lực học đường đang trở thành mối quan tâm lớn của phụ huynh, nhà trường và ngành y tế. Nếu như trước đây cận thị thường xuất hiện ở lứa tuổi cấp hai hoặc cấp ba, thì hiện nay nhiều trẻ đã phải đeo kính từ rất sớm, thậm chí ngay từ những năm đầu tiểu học. Không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh mang kính trong lớp học, trên sân trường hay trong các hoạt động ngoại khóa.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự thay đổi trong môi trường học tập và sinh hoạt của trẻ em trong thời đại số. Trẻ ngày nay tiếp xúc với thiết bị điện tử từ rất sớm. Máy tính bảng, điện thoại thông minh, máy tính và tivi trở thành công cụ học tập, giải trí quen thuộc. Việc học trực tuyến, làm bài tập trên máy tính hay xem video trong thời gian dài khiến mắt phải tập trung nhìn gần liên tục mà không có đủ thời gian nghỉ ngơi.

Bên cạnh đó, áp lực học tập ngày càng lớn khiến thời gian trẻ ngồi học trong nhà tăng lên, trong khi thời gian hoạt động ngoài trời lại giảm đi. Ánh sáng tự nhiên vốn có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của mắt, nhưng nhiều trẻ hiện nay dành phần lớn thời gian trong phòng học hoặc trong nhà.

Chính sự thay đổi này khiến đôi mắt của trẻ phải làm việc quá tải, tạo điều kiện cho cận thị xuất hiện sớm và tăng độ nhanh hơn so với trước đây.

Trẻ bị cận nhưng không nhận ra mình nhìn kém

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc phát hiện cận thị ở trẻ em là bản thân các em không nhận ra mình nhìn kém. Khi thị lực giảm từ từ, trẻ thường thích nghi dần và cho rằng việc nhìn mờ là bình thường.

Nhiều trẻ vẫn sinh hoạt, học tập bình thường nên phụ huynh khó nhận ra vấn đề. Chỉ đến khi trẻ không nhìn rõ bảng, phải chép bài của bạn, học tập giảm sút hoặc liên tục thay kính mới, gia đình mới đưa đi khám mắt. Lúc này, độ cận thường đã tăng khá cao.

Một số trẻ còn có xu hướng né tránh việc nói với bố mẹ vì sợ bị hạn chế sử dụng điện thoại hay xem tivi. Điều này khiến tình trạng cận thị tiếp tục tiến triển mà không được can thiệp kịp thời.

Chính vì vậy, nếu chỉ dựa vào việc trẻ tự than nhìn mờ hoặc phụ huynh tình cờ phát hiện thì nhiều trường hợp đã bỏ lỡ giai đoạn vàng để kiểm soát độ cận.

Khám mắt học đường – cách phát hiện sớm ngay tại trường học

Khám mắt học đường ra đời nhằm giải quyết khoảng trống trong việc phát hiện sớm các vấn đề về thị lực ở học sinh. Thay vì chờ đến khi trẻ có biểu hiện rõ ràng, chương trình kiểm tra thị lực được tổ chức định kỳ ngay tại trường học, nơi trẻ dành phần lớn thời gian mỗi ngày.

Khi được kiểm tra ngay tại lớp hoặc tại trường, hầu hết học sinh đều tham gia đầy đủ, giúp việc sàng lọc thị lực đạt hiệu quả cao hơn so với việc chờ phụ huynh tự đưa con đi khám.

Trong một buổi khám mắt học đường, học sinh thường được thực hiện các bước kiểm tra cơ bản như:

• Đo thị lực nhìn xa để phát hiện trẻ nhìn mờ bảng

• Kiểm tra khả năng nhìn gần

• Phát hiện sớm các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị

• Sàng lọc nguy cơ nhược thị hoặc lác mắt

• Tư vấn thói quen học tập giúp bảo vệ mắt

• Gửi kết quả để phụ huynh theo dõi và đưa trẻ đi khám chuyên sâu khi cần

Nhờ vậy, những học sinh có dấu hiệu thị lực giảm sẽ được phát hiện sớm hơn, trước khi ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập.

Lợi ích khi phát hiện sớm vấn đề thị lực

Khi được phát hiện sớm, trẻ sẽ được đeo kính đúng số, giúp nhìn rõ hơn và tránh tình trạng mắt phải điều tiết quá mức đồng thời có thể kết hợp cùng một số phương pháp kiểm soát cận thị. Điều này góp phần làm chậm tốc độ tăng độ cận.

Ngoài ra, phụ huynh cũng được tư vấn điều chỉnh thói quen sinh hoạt cho trẻ, như:

• Giữ khoảng cách học tập hợp lý

• Ngồi học đúng tư thế

• Nghỉ mắt sau mỗi thời gian học liên tục

• Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử quá lâu

• Tăng thời gian hoạt động ngoài trời (ít nhất 2h/ngày)

Những thay đổi nhỏ nhưng thực hiện đều đặn có thể giúp bảo vệ thị lực của trẻ trong thời gian dài.

Quan trọng hơn, việc phát hiện sớm giúp hạn chế nguy cơ cận thị nặng khi trưởng thành. Cận thị cao không chỉ khiến người bệnh phụ thuộc vào kính mà còn có thể làm tăng nguy cơ các bệnh lý võng mạc về sau.

Xây dựng thói quen chăm sóc mắt từ khi còn nhỏ

Khám mắt học đường không chỉ dừng lại ở việc đo thị lực mà còn giúp hình thành thói quen chăm sóc mắt cho trẻ từ sớm. Khi hiểu rằng thị lực cần được kiểm tra định kỳ, trẻ sẽ chủ động hơn trong việc bảo vệ đôi mắt của mình.

Bên cạnh đó, phụ huynh và giáo viên cũng có thêm kiến thức để hỗ trợ trẻ học tập trong điều kiện tốt cho mắt, từ ánh sáng lớp học đến tư thế ngồi học.

Bảo vệ thị lực cho thế hệ tương lai

Trong bối cảnh công nghệ ngày càng phát triển, việc trẻ phải tiếp xúc với màn hình là điều khó tránh khỏi. Do đó, thay vì cấm hoàn toàn, việc kiểm soát và bảo vệ thị lực trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Khám mắt học đường chính là một trong những giải pháp hiệu quả để phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các vấn đề về mắt ở trẻ em. Đây không chỉ là hoạt động chăm sóc sức khỏe học sinh mà còn là cách bảo vệ thị lực cho cả một thế hệ trong tương lai.

Khi trẻ nhìn rõ hơn, các em có thêm cơ hội học tập tốt hơn, tự tin hơn và phát triển toàn diện hơn trong cuộc sống.