Bạn đột nhiên thấy xuất hiện rất nhiều đốm đen kèm theo những tia sáng lóe lên như tia chớp trong mắt? Đây có thể là dấu hiệu điển hình của bong dịch kính sau. Dù là một tình trạng lão hóa phổ biến, nhưng nếu không được nhận biết và xử lý đúng cách, nó có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng cho thị lực.

1. Bong dịch kính sau là gì?

Bong dịch kính sau (tên tiếng Anh là Posterior Vitreous Detachment – PVD) là tình trạng khối gel dịch kính bên trong mắt tách rời khỏi lớp võng mạc (lớp mô nhạy cảm ánh sáng ở đáy mắt).

Bình thường, dịch kính bám dính khá chặt vào bề mặt võng mạc. Tuy nhiên, khi chúng ta già đi, dịch kính bị hóa lỏng và co lại. Sự co rút này tạo ra một lực kéo, khiến dịch kính dần tách ra khỏi võng mạc và đổ dồn về phía trung tâm nhãn cầu.

2. Nguyên nhân và đối tượng dễ mắc phải

Nguyên nhân chính dẫn đến bong dịch kính sau là quá trình lão hóa tự nhiên. Tuy nhiên, tình trạng này có thể đến sớm hơn ở các đối tượng:

• Người trên 50 tuổi: Tỷ lệ mắc PVD tăng dần theo tuổi tác.

• Người bị cận thị nặng: Trục nhãn cầu dài làm dịch kính dễ bị co kéo và bong sớm.

• Người vừa phẫu thuật mắt: Đặc biệt là sau phẫu thuật đục thủy tinh thể (thay thủy tinh thể nhân tạo).

• Chấn thương: Các va đập mạnh vùng đầu hoặc mắt có thể kích thích dịch kính bong ra đột ngột.

3. Triệu chứng nhận biết bong dịch kính sau

Không giống như thoái hóa dịch kính diễn ra âm thầm, bong dịch kính sau thường biểu hiện khá đột ngột:

• Mưa đốm đen (Ruồi bay): Số lượng đốm đen, sợi mạng nhện tăng lên đáng kể chỉ sau một đêm.

• Chớp sáng (Photopsia): Thấy những tia sáng lóe lên ở vùng rìa mắt, rõ nhất trong môi trường thiếu sáng. Đây là kết quả của việc dịch kính co kéo cơ học vào võng mạc.

• Vòng Weiss: Một số người nhìn thấy một vòng mờ lớn trôi nổi, đây chính là phần dịch kính từng bám quanh dây thần kinh thị giác bị bong ra.

4. Bong dịch kính sau có nguy hiểm không?

Bản thân bong dịch kính sau thường là lành tính và không gây mất thị lực. Sau một thời gian, các đốm đen sẽ lắng xuống hoặc não bộ tự thích nghi, giúp người bệnh cảm thấy bớt khó chịu hơn.

Tuy nhiên, trong khoảng 10-15% trường hợp, lực co kéo của dịch kính quá mạnh có thể dẫn đến:

1. Rách võng mạc: Dịch kính kéo rách một phần lớp võng mạc.

2. Bong võng mạc: Qua vết rách, chất lỏng chui xuống dưới võng mạc làm bong lớp mô này ra khỏi đáy mắt, gây mù lòa nếu không mổ kịp thời.

3. Xuất huyết dịch kính: Làm mắt mờ đột ngột do vỡ các mạch máu nhỏ.

5. Cần làm gì khi bị bong dịch kính sau?

Nếu bạn nghi ngờ mình bị bong dịch kính sau, hãy thực hiện các bước sau:

• Khám mắt ngay lập tức: Bác sĩ nhãn khoa sẽ nhỏ thuốc giãn đồng tử để soi đáy mắt, kiểm tra xem có vết rách võng mạc nào không.

• Theo dõi sát sao: Nếu bác sĩ xác định chỉ là bong dịch kính đơn thuần, bạn cần theo dõi tại nhà. Nếu thấy chớp sáng tăng lên hoặc có màn đen che khuất tầm nhìn, phải tái khám khẩn cấp.

• Hạn chế vận động mạnh: Tránh các môn thể thao đối kháng hoặc mang vác nặng trong giai đoạn dịch kính đang bong để giảm lực co kéo lên võng mạc.

Kết luận

Bong dịch kính sau là một cột mốc lão hóa của đôi mắt. Hiểu đúng về nó sẽ giúp bạn bớt lo lắng và có sự chuẩn bị tốt nhất để bảo vệ võng mạc – bộ phận quan trọng nhất giúp chúng ta nhìn thấy thế giới.