Trong nhãn khoa hiện đại, bơm khí nội nhãn là một kỹ thuật được áp dụng rộng rãi trong điều trị các bệnh lý dịch kính – võng mạc, đặc biệt là bong võng mạc và lỗ hoàng điểm. Đây là phương pháp có tính an toàn cao, hiệu quả tốt nếu được chỉ định đúng và bệnh nhân tuân thủ hướng dẫn sau điều trị. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm bơm khí nội nhãn, chỉ định, quy trình thực hiện cũng như những lưu ý quan trọng.

Bơm khí nội nhãn là gì?

Bơm khí nội nhãn (intravitreal gas injection) là thủ thuật đưa một loại khí chuyên dụng vào trong buồng dịch kính của mắt. Mục đích chính là tạo ra một “bong bóng khí” nổi trong mắt, có tác dụng ép võng mạc trở về vị trí ban đầu, ngăn không cho dịch thấm qua lỗ rách và tạo điều kiện cho võng mạc liền lại nhờ các phương pháp hỗ trợ như laser hoặc lạnh đông.

Khí được bơm vào trong mắt sẽ tự tiêu theo thời gian. Tùy từng loại khí, thời gian tồn tại trong mắt có thể chỉ vài ngày hoặc kéo dài nhiều tuần.

Các loại khí thường dùng trong bơm khí nội nhãn

Trong điều trị, bác sĩ có thể lựa chọn các loại khí khác nhau:

• Không khí (Air): Tác dụng ngắn, thường chỉ tồn tại vài ngày trong mắt.

• Khí SF6 (Sulfur hexafluoride): Tồn tại 1 – 2 tuần, được dùng khá phổ biến.

• Khí C3F8 (Perfluoropropane): Tồn tại lâu hơn, có thể 4 – 8 tuần, thích hợp cho những trường hợp cần thời gian ép võng mạc dài hơn.

Việc lựa chọn loại khí phụ thuộc vào tình trạng bệnh, chỉ định của bác sĩ và kế hoạch điều trị.

Chỉ định của bơm khí nội nhãn

Bơm khí nội nhãn thường được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Bong võng mạc nguyên phát: Giúp ép võng mạc trở về vị trí ban đầu, ngăn dịch tiếp tục chảy vào dưới võng mạc.

• Lỗ hoàng điểm: Bóng khí ép sát vùng hoàng điểm, tạo điều kiện cho mô lành lại.

• Màng trước võng mạc: Hỗ trợ trong phẫu thuật bóc màng.

• Xuất huyết dịch kính: Giúp máu tan nhanh hơn.

• Hỗ trợ trong phẫu thuật cắt dịch kính.

Quy trình bơm khí nội nhãn

Thủ thuật bơm khí nội nhãn thường được thực hiện trong phòng phẫu thuật vô trùng, với các bước cơ bản:

1. Khám và chỉ định: Bác sĩ thăm khám, xác định có phù hợp để bơm khí nội nhãn hay không.

2. Gây tê tại chỗ: Sử dụng thuốc tê giúp bệnh nhân không đau trong quá trình thực hiện.

3. Bơm khí: Một lượng khí vừa đủ sẽ được bơm vào buồng dịch kính thông qua kim tiêm nhỏ.

4. Hướng dẫn tư thế: Sau khi bơm khí, bệnh nhân cần nằm ở tư thế đặc biệt (thường là nằm sấp hoặc nghiêng) để bóng khí tác động đúng vào vị trí tổn thương.

Toàn bộ quá trình diễn ra nhanh chóng, thường chỉ mất khoảng 15 – 30 phút.

Những lưu ý quan trọng sau khi bơm khí nội nhãn

Để đạt hiệu quả cao và hạn chế biến chứng, bệnh nhân cần tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ:

• Giữ đúng tư thế nằm: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Nếu bóng khí không ép đúng vị trí, hiệu quả điều trị sẽ giảm.

• Không đi máy bay hoặc lên vùng cao: Khi còn khí trong mắt, thay đổi áp suất có thể gây tăng nhãn áp nguy hiểm.

• Tái khám đúng lịch hẹn: Để bác sĩ theo dõi quá trình tiêu khí và đánh giá hiệu quả ép võng mạc.

• Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Như đau nhức mắt nhiều, nhìn mờ đột ngột, mắt đỏ… cần đến bệnh viện ngay.

Biến chứng có thể gặp

Mặc dù bơm khí nội nhãn là thủ thuật an toàn, vẫn có thể gặp một số biến chứng:

• Tăng nhãn áp cấp tính: Do lượng khí bơm quá nhiều hoặc tư thế không đúng.

• Đục thủy tinh thể: Khi khí tiếp xúc với thủy tinh thể.

• Nhiễm trùng nội nhãn: Hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm.

• Bong võng mạc tái phát: Nếu võng mạc không liền hoàn toàn.

Nhờ kỹ thuật hiện đại và kinh nghiệm của bác sĩ, các biến chứng này hiện nay ít gặp và có thể xử lý kịp thời.

Như vậy, bơm khí nội nhãn là một phương pháp điều trị quan trọng trong nhãn khoa, đặc biệt trong điều trị bong võng mạc và lỗ hoàng điểm. Thủ thuật này giúp phục hồi thị lực, ngăn ngừa nguy cơ mù lòa nếu được thực hiện đúng chỉ định và bệnh nhân tuân thủ hướng dẫn sau mổ.

Nếu bạn hoặc người thân được bác sĩ khuyên nên bơm khí nội nhãn, đừng quá lo lắng. Hãy lựa chọn cơ sở y tế uy tín, lắng nghe hướng dẫn của bác sĩ và tái khám đúng hẹn để đạt được kết quả điều trị tốt nhất.